Φίλτρα στην ψηφιακή εποχή;

Σήμερα όταν ακούμε τη λέξη φίλτρο, το μυαλό μας συχνά πηγαίνει στα ψηφιακά εφέ του Instagram ή άλλων προγραμμάτων επεξεργασίας εικόνας.

Και δίκαια μιας και το πιο μεγάλο μέρος του ρόλου των φίλτρων που γνωρίζουμε από την αναλογική εποχή, έχουν αναλάβει οι υπολογιστές κατά το στάδιο του post production. Αλλά και οι ίδιες οι ψηφιακές μηχανές ενσωματώνουν διάφορα ψηφιακά φίλτρα. Αυτό βέβαια οδήγησε λανθασμένα στην απαξίωση των φίλτρων, αφού διατηρούν ακόμα μερικές αποκλειστικές ιδιότητες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν. Οι τρεις βασικές κατηγορίες φίλτρων είναι οι:

UV (Ultraviolet)
Αποτελεί το πιο συνηθισμένο είδος φίλτρου καθώς αξιοποιείται ως προστατευτικό για το εμπρόσθιο κρύσταλλο του φακού. Η πρωταρχική του λειτουργία είναι η αντιμετώπιση της μείωσης της ευκρίνειας λόγω διάχυσης του φωτός – και μάλιστα του υπεριώδους μέρους του φάσματος – στα μικροσταγονίδια υγρασίας στον αέρα. Σε μεγάλα υψόμετρα ή σε παραθαλάσσιες περιοχές το UV ελαττώνει τη μπλε χροιά που αποκτά η ατμόσφαιρα σε τέτοιες τοποθεσίες. Επειδή όμως, όλοι οι σύγχρονοι φακοί περιλαμβάνουν στην πολλαπλή επίστρωση στρώμα που απορροφά την υπεριώδη ακτινοβολία (ακριβώς όπως ένα ξεχωριστό φίλτρο UV) η πιο σημαντική λειτουργικότητά του φίλτρου UV είναι η προστασία του φακού από σκόνη, γδαρσίματα, σταγόνες βροχής κ.α. Aλλά σε μία πτώση, το φίλτρο μπορεί να θυσιαστεί, σώζοντας το φακό!

Πολωτικό (Polarizer)
Η πιο χρήσιμη ιδιότητα του είναι η εξάλειψη των αντανακλάσεων από λείες επιφάνειες π.χ. μεταλλικά/γυαλιστερά αντικείμενα ή από την επιφάνεια του νερού. Το πόσο εμφανής θα είναι η επίδραση του φίλτρου εξαρτάται από τη γωνία πρόσπτωσης του φωτός σε μία επιφάνεια. Αγγίζει το μέγιστο σε γωνία 90° από τον ήλιο.
Οι άλλες επιδράσεις του πολωτικού φίλτρου, που μπορούν να εξομοιωθούν εύκολα στο post production, είναι η αύξηση του χρωματικού κορεσμού και του contrast στον ουρανό, τονίζοντας παράλληλα τους σχηματισμούς των νεφών.

Ουδέτερης πυκνότητας-ND (Neutral Density)
Παρόλο που τις περισσότερες φορές προβληματιζόμαστε με το ανεπαρκές φως, υπάρχουν περιπτώσεις που συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Το άφθονο μεσημεριανό φως του καλοκαιριού δεν μας επιτρέπει να αξιοποιήσουμε ανοιχτά διαφράγματα για ρηχό βάθος πεδίου π.χ. σε ένα πορτραίτο, αφού η ταχύτητα τερματίζει, στις περισσότερες μηχανές, στο 1/4000, με ISO 100. Εδώ αναλαμβάνει δράση το φίλτρου Neutral Density. Κυκλοφορούν διάφορα ND που κόβουν από 1 έως 10 stop ανάλογα το μοντέλο και τις ανάγκες. Άλλες εφαρμογές στις οποίες χρειαζόμαστε το ND, είναι το εφέ motion blur με ηλιοφάνεια, το panning, αλλά και η αποφυγή του σφάλματος περίθλασης (στα πολύ κλειστά διαφράγματα).

Και η ποιότητα εικόνας;
Με την προσαρμογή φίλτρου στο φακό, ουσιαστικά προστίθεται ένα ακόμα οπτικό στοιχείο μπροστά από τη σύνθετη δομή του. Επομένως αναπόφευκτα επηρεάζεται ελάχιστα έως πολύ η ποιότητα της εικόνας. Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να προτιμάμε πρώτης ποιότητας φίλτρα επώνυμων εταιριών. Σε δεύτερη φάση, τα αξιοποιούμε μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη και δεν τα ξεχνάμε βιδωμένα στο φακό. Παραδείγματος χάρη, ένα UV φίλτρο που αναλαμβάνει κυρίως τη προστασία του εμπρόσθιου κρυστάλλου καλό είναι να αφαιρείται λίγο πριν τη λήψη. Παρομοίως ένα πολωτικό, όταν δεν αξιοποιείται για την απαλοιφή αντανακλάσεων.

Συμβουλές για τα φίλτρα
• Δεν χρησιμοποιούμε τα φίλτρα της παλιάς αναλογικής εποχής μας σε ψηφιακά συστήματα, καθώς δεν έχουν σχεδιαστεί για να ταιριάζουν στη μέγιστη απόδοση του αισθητήρα.
• Τα σύγχρονα φίλτρα ξεχωρίζουν γιατί έχουν λεπτή στεφάνη.
• Τα φίλτρα με μεταλλική στεφάνη είναι λιγότερο πιθανό να σφίξουν υπερβολικά στο σπείρωμα.
• H ακριβή τιμή εξειδικευμένων φίλτρων όπως τα πολωτικά, είναι συνήθως αποτρεπτική για να αγοράσουμε ένα για κάθε φακό. Εδώ εξαιρετικά χρήσιμα είναι τα step-up/step-down adaptors. Έστω ότι έχουμε τρεις φακούς με διάμετρο φίλτρου 52, 62 και 67mm. Αγοράζουμε πολωτικό για εκείνον με τα 67mm και το αξιοποιούμε στους άλλους δύο με προσιτά step-down adaptor.
• Αν το φίλτρο φρακάρει πάνω στο σπείρωμα του φακού τη λύση δίνει το ειδικό εργαλείο με τη κυκλική μέγγενη (tweezer).
• Αποθηκεύουμε πάντα το κάθε φίλτρο στη θήκη του, ώστε να αποφεύγονται οι γρατζουνιές. Επίσης δεν το χρησιμοποιούμε σαν καπάκι φακού.

TIPS πριν την αγορά:
• Τα φίλτρα Super ή High Multicoated αποτελούν μονόδρομο, διότι οι πολλαπλές επιστρώσεις απορροφούν τις αναλαμπές του φωτός πιο αποτελεσματικά σε σύγκριση με εκείνα που έχουν μία επίστρωση.
• Τα λεγόμενα Digital φίλτρα, διαθέτουν λεπτότερη στεφάνη, συγκριτικά με τα αναλογικά, αποφεύγοντας το φαινόμενο του βινιεταρίσματος στους ευρυγώνιους φακούς.
• Συνήθως επενδύουμε μεγάλα χρηματικά ποσά στην αγορά καλών φακών. Eπομένως, δεν αξίζει να υποβαθμίζουμε την οπτική τους απόδοση με φθηνά φίλτρα αμφίβολης ποιότητας.

Πηγή: http://www.photo.gr

Leave a Reply

Your email address will not be published.